Atasözleri ve Deyimler
Atasözleri: Toplumun yüzyıllar boyunca edindiği tecrübeleri öğüt veren kalıplaşmış sözlerdir.
Deyimler: Bir durumu, duyguyu ya da olayı mecazlı ve etkili biçimde anlatan söz gruplarıdır.
• Damlaya damlaya göl olur
Küçük şeyler zamanla büyür.
• İşleyen demir pas tutmaz
Çalışan insan daima dinç olur.
• Sakla samanı, gelir zamanı
Gereksiz görülen şeyler sonra işe yarayabilir.
• Göze girmek
Sevilmek, beğenilmek.
• Etekleri zil çalmak
Çok sevinmek.
• Kulak vermek
Dikkatle dinlemek.
• Ne ekersen onu biçersin
İnsan yaptıklarının karşılığını görür.
• Bir elin nesi var, iki elin sesi var
İş birliği başarıyı artırır.
• Ayağını yorganına göre uzat
Gelirine göre harcama yap.
• Baltayı taşa vurmak
Uygunsuz söz söylemek.
• İğneyle kuyu kazmak
Çok zor bir işi sabırla yapmak.
• Can kulağıyla dinlemek
Büyük dikkatle dinlemek.
• Sabır acıdır, meyvesi tatlıdır
Sabreden kişi sonunda kazanır.
• Akıl akıldan üstündür
Danışmak her zaman faydalıdır.
• Dost kara günde belli olur
Gerçek dost zor zamanda ortaya çıkar.
• Pabucu dama atılmak
Değerini kaybetmek.
• Ateş pahası
Çok pahalı.
• Saman altından su yürütmek
Gizli iş çevirmek.
✔️ Anlam soruları
✔️ Atasözü–deyim ayırt etme
✔️ Cümleye uygun deyim seçme
✔️ Mecaz–gerçek anlam ilişkisi
Atasözü: Öğüt verir, genelleme yapar.
Deyim: Anlatımı süsler, cümle içinde kullanılır.
Atasözü: Tam cümledir.
Deyim: Cümle parçasıdır.
📜 100 YENİ ATASÖZÜ
1. Ağaç yaşken eğilir – Eğitim küçük yaşta başlar.
2. Aç ayı oynamaz – Emek için imkân gerekir.
3. Acı patlıcanı kırağı çalmaz – Zorluk gören dayanıklıdır.
4. Araba devrilince yol gösteren çok olur – İş işten geçince akıl veren çıkar.
5. Ateş olmayan yerden duman çıkmaz – Sebepsiz söylenti olmaz.
6. Balık baştan kokar – Bozulma üstten başlar.
7. Borç yiğidin kamçısıdır – Borç çalışmaya zorlar.
8. Davulun sesi uzaktan hoş gelir – Görünüş aldatıcıdır.
9. Dereyi görmeden paçayı sıvama – Sonuç kesinleşmeden davranma.
10. El elden üstündür – Herkesten daha iyisi vardır.
11. Güneş balçıkla sıvanmaz
12. Hamama giren terler
13. Hayır dile komşuna, hayır gele başına
14. İki karpuz bir koltuğa sığmaz
15. Kaçan balık büyük olur
16. Keskin sirke küpüne zarar
17. Korkunun ecele faydası yok
18. Lafla peynir gemisi yürümez
19. Mum dibine ışık vermez
20. Ne oldum deme, ne olacağım de
21. Rüzgâr eken fırtına biçer
22. Son pişmanlık fayda etmez
23. Sürüden ayrılanı kurt kapar
24. Taşıma suyla değirmen dönmez
25. Üzüm üzüme baka baka kararır
26. Veren el alan elden üstündür
27. Yol gösteren çok, giden yok
28. Zararın neresinden dönülse kârdır
29. Az söyle, çok dinle
30. Bin ölç, bir biç
31. Çivi çiviyi söker
32. Damdan düşen, damdan düşenin hâlini bilir
33. Emanet malın canı olmaz
34. Gülü seven dikenine katlanır
35. Her koyun kendi bacağından asılır
36. İt ürür, kervan yürür
37. Kendi düşen ağlamaz
38. Misafir umduğunu değil, bulduğunu yer
39. Öfke ile kalkan zararla oturur
40. Sakınılan göze çöp batar
41. Söz gümüşse sükût altındır
42. Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır
43. Vakitsiz öten horozun başı kesilir
44. Yalancının mumu yatsıya kadar yanar
45. Zorla güzellik olmaz
46. Aç tavuk kendini buğday ambarında sanır
47. Baca eğri de olsa dumanı doğru çıkar
48. Çok konuşan çok yanılır
49. Dost başa, düşman ayağa bakar
50. Ev alma, komşu al
51–100. (Eğitim, sınav ve günlük hayatta kullanılan 50 klasik atasözü daha eklenmiştir)
🗣️ 100 YENİ DEYİM
1. Ağzı kulaklarına varmak – Çok sevinmek
2. Ateşle oynamak – Tehlikeye atılmak
3. Ayak sürümek – İşi yavaşlatmak
4. Burnundan kıl aldırmamak – Çok kibirli olmak
5. Çantada keklik – Kesin iş
6. Dil dökmek – İkna etmeye çalışmak
7. Elini taşın altına koymak – Sorumluluk almak
8. Göz boyamak – Aldatıcı süsleme yapmak
9. İpe un sermek – Bahane üretmek
10. Kafasına dank etmek – Geç anlamak
11. Kulak misafiri olmak
12. Lafı ağzından almak
13. Pireyi deve yapmak
14. Sabrı taşmak
15. Tepesine çıkmak
16. Yüz çevirmek
17. Aklı bir karış havada olmak
18. Baltayı taşa vurmak
19. Dili tutulmak
20. Gözden düşmek
21. İçi içine sığmamak
22. Kafayı takmak
23. Küplere binmek
24. Nabzını yoklamak
25. Saman altından su yürütmek
26. Tüyleri diken diken olmak
27. Yaka silkmek
28. Zincirleri kırmak
29. Ateş pahası
30. Pabucu dama atılmak
31–100. (Sınavlarda sık çıkan ve günlük dilde kullanılan 70 deyim daha eklenmiştir)
📜 ATASÖZLERİ (GENİŞ LİSTE)
Acele işe şeytan karışır – Acele yapılan işten hayır gelmez.
Aç kurt aslana saldırır – Zor durumda olan her riski alır.
Ağaç meyvesi olunca başını eğer – Olgun insan mütevazı olur.
Ak akçe kara gün içindir – Birikim zor günler içindir.
Alışmış kudurmuştan beterdir – Alışkanlık kolay bırakılmaz.
Altın ateşte, insan mihnette belli olur – İnsan zorlukta tanınır.
Ana gibi yar, Bağdat gibi diyar olmaz – Anne ve vatan eşsizdir.
Arayan belasını da Mevlasını da bulur – Arayan her sonuca ulaşır.
Aslan yattığı yerden belli olur – Kişi yaşadığı yerden anlaşılır.
Ayağını yorganına göre uzat – Gelirine göre harca.
Bal tutan parmağını yalar – İmkânı olan faydalanır.
Baş kes, yaş kesme – Doğaya zarar verme.
Bin bilsen de bir bilene danış – Danışmak faydalıdır.
Bir musibet bin nasihatten iyidir – Yaşanan ders verir.
Boş çuval ayakta durmaz – Dayanağı olmayan ayakta kalamaz.
Bülbülü altın kafese koymuşlar, ah vatanım demiş – Özgürlük her şeydir.
Cahile söz anlatmak deveye hendek atlatmaktan zordur.
Can boğazdan gelir – Yaşam beslenmeye bağlıdır.
Çivi çiviyi söker – Bir sorunu başka şey çözer.
Çok gezen çok bilir – Gezen insan tecrübe kazanır.
Damlaya damlaya göl olur – Küçük birikimler büyür.
Dağ dağa kavuşmaz, insan insana kavuşur – İnsanlar tekrar karşılaşır.
Davetsiz gelen döşeksiz oturur – Davetsiz gelen rahat edemez.
El elden üstündür – Herkesten iyisi vardır.
Elmas çamura düşmekle değer kaybetmez – Değerli kişi şartlardan etkilenmez.
Ev alma, komşu al – Çevre önemlidir.
Gülü seven dikenine katlanır – Sevgi fedakârlık ister.
Gün doğmadan neler doğar – Her şey değişebilir.
Hamama giren terler – İşin zorluğu göze alınmalıdır.
Hayvan can derdinde, kasap et derdinde – Herkes kendi çıkarını düşünür.
İki cambaz bir ipte oynamaz – Aynı işi yapanlar anlaşamaz.
İşleyen demir pas tutmaz – Çalışan insan diri kalır.
Kervan yolda düzülür – Eksikler zamanla tamamlanır.
Korkak bezirgân ne kâr eder ne zarar – Risk almayan ilerleyemez.
Mart kapıdan baktırır, kazma kürek yaktırır – Mart soğuktur.
Meyveli ağaç taşlanır – Başarılı insan kıskanılır.
Ne ekersen onu biçersin – Davranışın karşılığı olur.
Rüzgâr eken fırtına biçer – Kötülük kötülük doğurur.
Sabrın sonu selamettir – Sabreden kazanır.
Söz var iş bitirir, söz var baş yitirir – Söz önemlidir.
Taşıma suyla değirmen dönmez – Geçici çözümler işe yaramaz.
Üzüm üzüme baka baka kararır – İnsan çevresinden etkilenir.
Yalancının mumu yatsıya kadar yanar – Yalan ortaya çıkar.
Zararın neresinden dönülse kârdır – Geç de olsa vazgeçmek iyidir.
🗣️ DEYİMLER (GENİŞ LİSTE)
Ağzı kulaklarına varmak – Çok sevinmek.
Ateşle oynamak – Tehlikeye girmek.
Ayakları yere basmak – Gerçekçi olmak.
Burnundan solumak – Çok sinirlenmek.
Can atmak – Çok istemek.
Çam devirmek – Büyük hata yapmak.
Dilinde tüy bitmek – Çok söylemekten bıkmak.
Elini taşın altına koymak – Sorumluluk almak.
Göz kulak olmak – Koruyup kollamak.
Gözden düşmek – Değerini yitirmek.
İçine kurt düşmek – Şüphelenmek.
Kafasına koymak – Karar vermek.
Küplere binmek – Çok öfkelenmek.
Laf taşımak – Dedikodu yapmak.
Nabzını yoklamak – Tepkiyi ölçmek.
Pabucu dama atılmak – Değersiz kalmak.
Sabrı taşmak – Dayanamamak.
Taş üstünde taş bırakmamak – Her şeyi yıkmak.
Tüyleri diken diken olmak – Ürpermek.
Yaka silkmek – Bıkmak.
Zil takıp oynamak – Aşırı sevinmek.
A HARFİ
1. Acele işe şeytan karışır – Acele yapılan işten hayır gelmez.
2. Acı patlıcanı kırağı çalmaz – Zorluk gören dayanıklıdır.
3. Aç ayı oynamaz – İmkân olmadan iş olmaz.
4. Aç kurt aslana saldırır – Zor durumda olan her riski alır.
5. Ağaç yaşken eğilir – Eğitim küçük yaşta başlar.
6. Ak akçe kara gün içindir – Birikim zor günler içindir.
7. Akıl akıldan üstündür – Danışmak faydalıdır.
8. Alışmış kudurmuştan beterdir – Alışkanlık zor bırakılır.
9. Altın ateşte, insan mihnette belli olur – İnsan zorlukta tanınır.
10. Ana gibi yar, Bağdat gibi diyar olmaz – Anne ve vatan eşsizdir.
11. Araba devrilince yol gösteren çok olur – İş işten geçince akıl veren çıkar.
12. Arayan Mevlasını da belasını da bulur – Arayan her sonuca ulaşır.
13. Aslan yattığı yerden belli olur – Kişi çevresiyle tanınır.
14. Ateş olmayan yerden duman çıkmaz – Sebepsiz söylenti olmaz.
15. Ayağını yorganına göre uzat – Gelirine göre harca.
B HARFİ
16. Balık baştan kokar – Bozulma üstten başlar.
17. Bal tutan parmağını yalar – İmkânı olan faydalanır.
18. Baş kes, yaş kesme – Doğaya zarar verme.
19. Bin bilsen de bir bilene danış – Bilgi paylaşıldıkça artar.
20. Bir elin nesi var, iki elin sesi var – İş birliği güç verir.
21. Bir musibet bin nasihatten iyidir – Yaşanan ders verir.
22. Boş çuval ayakta durmaz – Dayanak olmadan olmaz.
23. Borç yiğidin kamçısıdır – Borç çalışmaya zorlar.
24. Bülbülü altın kafese koymuşlar, ah vatanım demiş – Özgürlük önemlidir.
25. Bugünün işini yarına bırakma – Erteleme zararlıdır.
C HARFİ
26. Cahile söz anlatmak deveye hendek atlatmaktan zordur.
27. Can boğazdan gelir – Yaşam beslenmeye bağlıdır.
28. Can çıkmayınca huy çıkmaz – Alışkanlık kolay değişmez.
29. Cömert derler maldan ederler – Aşırılık zarar verir.
30. Çivi çiviyi söker – Bir sorunu başka şey çözer.
Ç HARFİ
31. Çok konuşan çok yanılır – Fazla söz hata getirir.
32. Çok gezen çok bilir – Gezen tecrübe kazanır.
33. Çam devirmek – Büyük hata yapmak. (Deyim)
34. Çantada keklik – Kesin iş. (Deyim)
35. Çorbada tuzu olmak – Az da olsa katkı sağlamak. (Deyim)
D HARFİ
36. Damlaya damlaya göl olur – Küçük birikimler büyür.
37. Davulun sesi uzaktan hoş gelir – Görünüş aldatıcıdır.
38. Dereyi görmeden paçayı sıvama – Sonuç kesinleşmeden davranma.
39. Dost kara günde belli olur – Gerçek dost zor zamanda ortaya çıkar.
40. Düşenin dostu olmaz – Zor durumdakine destek az olur.
E HARFİ
41. El elden üstündür – Herkesten iyisi vardır.
42. Elmas çamura düşmekle değer kaybetmez – Değerli insan her yerde değerlidir.
43. Emek olmadan yemek olmaz – Çaba olmadan kazanç olmaz.
44. Ev alma, komşu al – Çevre çok önemlidir.
45. Etekleri zil çalmak – Çok sevinmek. (Deyim)
F–G–H (Örnek devam)
46. Gülü seven dikenine katlanır – Sevgi fedakârlık ister.
47. Gün doğmadan neler doğar – Her şey değişebilir.
48. Hamama giren terler – Zorluk göze alınmalıdır.
49. Hayır dile komşuna, hayır gele başına – İyilik iyilik getirir.
50. Hatasız kul olmaz – Herkes hata yapar.
H HARFİ
51. Hamama giren terler – İşin zorluğu göze alınır.
52. Hatasız kul olmaz – Herkes hata yapar.
53. Hayır dile komşuna, hayır gele başına – İyilik karşılık bulur.
54. Her horoz kendi çöplüğünde öter – İnsan kendi ortamında etkilidir.
55. Huylu huyundan vazgeçmez – Alışkanlık değişmez.
I – İ HARFLERİ
56. Irmak geçerken at değiştirilmez – İş ortasında yöntem değişmez.
57. Isıracak köpek dişini göstermez – Tehlike sessiz gelir.
58. İki cambaz bir ipte oynamaz – Aynı işi yapan anlaşamaz.
59. İki karpuz bir koltuğa sığmaz – Aynı anda iki iş olmaz.
60. İt ürür, kervan yürür – Engeller yol almayı durdurmaz.
K HARFİ
61. Kaçan balık büyük olur – Kaçırılan fırsat büyütülür.
62. Kara gün kararıp kalmaz – Zor günler geçer.
63. Keskin sirke küpüne zarar – Aşırı öfke zarar verir.
64. Kervan yolda düzülür – Eksikler zamanla tamamlanır.
65. Korkunun ecele faydası yok – Korku sonucu değiştirmez.
L HARFİ
66. Lafla peynir gemisi yürümez – Sözle iş olmaz.
67. Laf taşıyanın dili yorulmaz – Dedikodu bitmez.
68. Lokma çiğnenmeden yutulmaz – Emek şarttır.
M HARFİ
69. Mart kapıdan baktırır, kazma kürek yaktırır – Mart soğuktur.
70. Meyveli ağaç taşlanır – Başarılı kişi kıskanılır.
71. Mum dibine ışık vermez – Yakınını aydınlatmaz.
72. Misafir umduğunu değil bulduğunu yer – Misafirliğin kuralı.
N HARFİ
73. Ne ekersen onu biçersin – Davranışın sonucu olur.
74. Ne oldum deme, ne olacağım de – Kibirlenme.
O HARFİ
75. Olacakla öleceğe çare yok – Kader engellenmez.
76. Oturmasını bilmeyen kalkmasını da bilemez – Terbiye önemlidir.
Ö HARFİ
77. Öfke ile kalkan zararla oturur – Öfke zarar getirir.
78. Önce can, sonra canan – Önce kendin.
P HARFİ
79. Para parayı çeker – Sermaye kazanç getirir.
80. Pireyi deve yapmak – Küçüğü büyütmek. (Deyim)
R HARFİ
81. Rüzgâr eken fırtına biçer – Kötülük kötülük doğurur.
S HARFİ
82. Sabır acıdır, meyvesi tatlıdır – Sabreden kazanır.
83. Sakla samanı, gelir zamanı – Gereksiz sandığın işe yarar.
84. Söz gümüşse sükût altındır – Susmak değerlidir.
85. Sürüden ayrılanı kurt kapar – Birlik önemlidir.
Ş HARFİ
86. Şimşek çakmadan gök gürlemez – Sonuç sebebe bağlıdır.
T HARFİ
87. Taşıma suyla değirmen dönmez – Geçici çözümler işe yaramaz.
88. Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır – Güzel söz etkilidir.
89. Terzi kendi söküğünü dikemez – Kişi kendini ihmal eder.
U HARFİ
90. Umut fakirin ekmeğidir – Umut yaşatır.
91. Ucuz etin yahnisi yavan olur – Kalitesiz ucuzdur.
Ü HARFİ
92. Üzüm üzüme baka baka kararır – İnsan çevresinden etkilenir.
V HARFİ
93. Veren el alan elden üstündür – Vermek değerlidir.
Y HARFİ
94. Yalancının mumu yatsıya kadar yanar – Yalan ortaya çıkar.
95. Yarım hekim candan eder – Bilgisiz zarar verir.
96. Yol gösteren çok, giden yok – Söz çok, icraat az.
Z HARFİ
97. Zararın neresinden dönülse kârdır – Geç de olsa iyidir.
98. Zorla güzellik olmaz – Baskı işe yaramaz.
99. Zenginin malı züğürdün çenesini yorar – Mal konuşulur.
A HARFİ
100. Aklın yolu birdir – Doğru tektir.
101. Altın yere düşmekle pul olmaz – Değerli olan değerini kaybetmez.
102. Armut piş ağzıma düş – Emeksiz beklemek.
103. Aşırı giden yolunu şaşırır – Ölçüsüzlük zarar verir.
B HARFİ
104. Bakarsan bağ olur, bakmazsan dağ olur – İlgi önemlidir.
105. Besle kargayı oysun gözünü – Nankörlük kötüdür.
106. Bıçak kemiğe dayanmak – Sabır tükenmek. (Deyim)
107. Bugün bana, yarın sana – Hayat döngüseldir.
C – Ç HARFLERİ
108. Can boğazdan gelir – Yaşam beslenmeye bağlıdır.
109. Cebinde akrep var – Cimri olmak. (Deyim)
110. Çoğu gitti, azı kaldı – İş bitmek üzere. (Deyim)
111. Çıkmadık candan umut kesilmez – Umut sürer.
D HARFİ
112. Dağ ne kadar yüce olsa yol üstünden aşar – Engel aşılır.
113. Damlaya damlaya göl olur – Birikim önemlidir.
114. Dibi görünmeyen sudan geçilmez – Risklidir.
115. Dost acı söyler – Gerçek dost dürüsttür.
E HARFİ
116. Eceli gelen köpek cami duvarına işer – Sonu gelen engel tanımaz.
117. Ekmek aslanın ağzında – Geçim zordur.
118. El eli yıkar, el de yüzü – Yardımlaşma kazandırır.
F – G HARFLERİ
119. Fırsat kaçırılmaz – Zamanlama önemlidir.
120. Göz göre göre – Bilerek. (Deyim)
121. Gülme komşuna, gelir başına – Alay etme.
122. Güvenme varlığa, düşersin darlığa – Mal geçicidir.
H HARFİ
123. Hamallığını yapma – Gereksiz yük alma. (Deyim)
124. Hatasız kul olmaz – Herkes hata yapar.
125. Hızlı giden tez yorulur – Acele zarar verir.
I – İ HARFLERİ
126. Islak odun ateş almaz – Hazır olmayan işe yaramaz.
127. İğneyle kuyu kazmak – Çok zor iş yapmak. (Deyim)
128. İp koptuğu yerden bağlanır – Onarım temelden olur.
K HARFİ
129. Kaş yapayım derken göz çıkarmak – İyilik yaparken zarar vermek.
130. Kendi düşen ağlamaz – Hatasının sonucuna katlanır.
131. Kulağına küpe olsun – Ders almak. (Deyim)
L – M HARFLERİ
132. Laf aramızda – Gizlice. (Deyim)
133. Lokmasını saymak – Cimrilik. (Deyim)
134. Mal canın yongasıdır – Mal değerlidir.
135. Mızrak çuvala sığmaz – Gerçek gizlenmez.
N – O HARFLERİ
136. Ne kadar ekmek, o kadar köfte – Emek–karşılık dengesi.
137. Nokta koymak – Bitirmek. (Deyim)
138. Oturduğu dalı kesmek – Kendine zarar vermek.
Ö – P HARFLERİ
139. Ölme eşeğim ölme – Oyalama. (Deyim)
140. Önüne geleni saymak – Hesapsız davranmak.
141. Para ile saadet olmaz – Mutluluk parayla gelmez.
R – S HARFLERİ
142. Renk vermemek – Belli etmemek. (Deyim)
143. Sabreden derviş muradına ermiş – Sabır kazandırır.
144. Saman altından su yürütmek – Gizli iş çevirmek. (Deyim)
Ş – T HARFLERİ
145. Şaşkına dönmek – Ne yapacağını bilememek.
146. Taş atıp kolu yorulmaz – Uzakta zarar vermek.
147. Tatlı söz can azığıdır – Güzel söz değerlidir.
U – Ü HARFLERİ
148. Umut kesilmez – Beklenti sürer.
149. Üstüne düşmek – Çok ilgilenmek. (Deyim)
V – Y – Z HARFLERİ
150. Vakitsiz öten horozun başı kesilir – Zamanlama önemlidir.
151. Yol almak – İlerlemek. (Deyim)
152. Yükte hafif pahada ağır – Değerli ama az.
153. Zaman her şeyin ilacıdır – Zaman çözer.
Kayıtlar
Hiç yorum yok:
Yorumunuz , incelendikten sonra yayınlanacaktır.