Sigarayla Mücadelede Yeni Hamle Nedir?

Türkiye, sigarayla mücadelede bir kez daha kritik bir eşiğe geliyor. Sağlık Bakanlığı’nın hazırladığı ve kısa süre içinde TBMM gündemine gelmesi beklenen yeni düzenleme, yalnızca sigara içilen alanları değil; toplumun sigaraya bakışını da kökten değiştirmeyi hedefliyor. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’nun açıklamaları, bu düzenlemenin klasik “yasak–ceza” yaklaşımından daha fazlasını içerdiğini gösteriyor.

Türkiye, 2010’lu yıllarda dumansız hava sahası uygulamalarıyla önemli bir başarı yakalamıştı. Ancak son yıllarda özellikle gençler ve kadınlar arasında sigara kullanım oranları yeniden artışa geçti. Bugün her üç kişiden biri sigara içiyor.

Yeni mevzuatın en dikkat çekici yönü, sigara içmenin kamusal alandaki görünürlüğünü azaltmayı amaçlaması. Bu yaklaşım, klasik yasak anlayışından farklı olarak davranış bilimlerine dayanıyor. Çocuklar ve gençler için sigaranın “normal” bir alışkanlık gibi görünmesi, başlama yaşını düşüren en önemli etkenlerden biri. Bakanlığın hedefi, sigarayı gündelik hayatın olağan bir parçası olmaktan çıkararak, sosyal algıyı dönüştürmek. Bu açıdan bakıldığında yeni düzenleme, “nerede içilecek?” sorusundan çok, “sigara toplumda nasıl algılanmalı?” sorusuna cevap arıyor.

Kamusal alanlarda sigara içmeyen bireylerin maruz kaldığı pasif içicilik, yeni düzenlemenin merkezinde yer alıyor. Bakanlık, sigara içmeyenlerin yaşam hakkını daha güçlü şekilde koruyan dengeli bir yasal çerçeve oluşturmayı hedefliyor. Uzun süredir tartışılan ama çoğu zaman geri planda kalan bir gerçek var: Sigara içmeyenlerin kamusal alanlarda yaşadığı mağduriyet. Kafe önleri, duraklar, bina girişleri ve açık alanlar, fiilen dumansız olması gerekirken çoğu zaman pasif içiciliğe sahne oluyor. Yeni düzenlemenin bu mağduriyeti merkeze alması, toplumun geniş bir kesimi için önemli bir karşılık bulabilir. Çünkü sigarayla mücadele, yalnızca içenlerle değil; içmeyenlerin yaşam hakkıyla da doğrudan ilgili.

Sigara bırakma poliklinikleri, mobil sağlık ekipleri ve Sağlıklı Hayat Merkezleri, bireylerin kendi istekleriyle sigarayı bırakmasını destekleyen temel araçlar olarak konumlanıyor. Mücadele, cezadan çok teşvik üzerine kuruluyor.

Sağlık Bakanlığı, sigara ile birlikte kumar ve yasa dışı bahis gibi bağımlılık türlerine de odaklanıyor. İnternet ve sosyal medyanın gençler üzerindeki etkisi nedeniyle yasaklayıcı değil, bilinçlendirici politikalar öne çıkıyor.

Yeni sigara düzenlemesi, yalnızca bir sağlık politikası değil; toplumsal davranışları şekillendirmeyi amaçlayan bir dönüşüm adımıdır. Doğru uygulanırsa sigara kullanım oranlarını düşürmekle kalmayıp, uzun vadede toplumun sağlık kültürünü de değiştirebilir.